Zurafa — Timur Satrancı

Kütüphane

Ali eş-Şatrancî

Tebrizli «Satrançcı Ali» — Timur sarayının en güçlü oyuncusu ve belki de kuralları öğrendiğimiz risalenin yazarı.

Ali eş-Şatrancî
Zurafa illüstrasyonu, sanatsal canlandırma

«Oxford Satranç Rehberi»ne göre Timur sarayında hukukçu ve tarihçi Alâeddin et-Tebrîzî görev yapıyordu; oyundaki gücünden ötürü ona Ali eş-Şatrancî — «Satrançcı Ali» dendi. Timur’un şu sözü ona atfedilir: «Yönetimde benim rakibim olmadığı gibi, satrançta Ali’nin rakibi yoktur».

Yıllarca Timur’a seferlerde eşlik ettiği, aynı anda birkaç rakibe gözü bağlı oynamakla övündüğü ve pek çok konumun mucidi olduğunu söylediği anlatılır.

Risalenin yazarı mı?

İngiliz satranç tarihçisi Duncan Forbes XIX. yüzyılda bugün Londra’da Kraliyet Asya Derneği’nde saklanan Farsça «Satranç Risalesi»ni Ali’nin yazdığını öne sürdü. Dayanağı yazarın övüngen üslubu ve Timur sarayını yakından tanımasıydı. Bu bir varsayımdır: el yazmasının yazarı resmen bilinmiyor, Forbes’un kendisi de kaynakları serbestçe kullanmasıyla tanınır.

Ayrıca güzel ama hiçbir şeyle desteklenmeyen bir rivayet dolaşır: masal kahramanı Alaaddin güya Alâeddin adından türemiştir.

Kaynaklar

OynaSonraki: İbn Arabşah