Kütüphane
Timur’un büyük satrancı hakkında bilinenler: oyun, insanlar, el yazmaları ve yerler. Her makalede kaynaklar verilir.
- Büyük satrançŞatranc-ı kebir, «büyük satranç»: iki kaleli 11 × 10 tahtada Timur sarayının oyunu.
- Taşların adları ve neden «Zurafa»Şah, ferz, vezir, zürafa, tali’a, feres, ruh, pil, cemel, debbâbe: eski adlar ne anlama gelir.
- KalelerOyunun sonunu değiştiren iki çıkıntılı kare: rakibin kalesine ulaşan şah oyunu kurtarır.
- Piyonların piyonu, şehzade ve arızi şahBüyük satrancın en kurnaz kuralları: üç kez dönüşen piyon ve çoğalabilen şahlar.
- Büyük satrancın akrabalarıKüçük satranç, «tam satranç», kaleli satranç ve 13 × 13 Türk büyük satrancı.
- Şatranç, küçük satrançTimur sarayında herkesin bildiği ve büyük satrancın ondan ölçeğiyle ayrıldığı 8 × 8 tahtadaki oyun.
- Tavla, Buzurgmihr’in yanıtıİran rivayetinin bilgenin Hint satrancına yanıtı dediği zar ve pul oyunu.
- Toguz korgool, dokuz taşİki sıra dokuzar çukurlu bozkır oyunu: sayı, hesap ve bir tuzak çukuru, tuzdık.
- Aşık, oyun kemiğiKoyunun aşık kemiği — insanlığın en eski «zarı» ve bozkırın sevilen oyunu.
- Timur ve satrançSarayında büyük satranç oynanan hükümdar ve rivayete göre adını bir satranç hamlesinden alan oğul.
- Ali eş-ŞatrancîTebrizli «Satrançcı Ali» — Timur sarayının en güçlü oyuncusu ve belki de kuralları öğrendiğimiz risalenin yazarı.
- İbn ArabşahSemerkant’a götürülen Şamlı çocuk — Timur’un en öfkeli biyografı olarak yetişti ve satranç taşlarının adlarını korudu.
- Avrupa büyük satrancı nasıl öğrendiHyde, Bland, Forbes, Murray: iki yüzyılda oyunu el yazmalarından çıkaran dört bilgin.
- Londra el yazması MS 211Büyük satrancın kurallarını bildiğimiz tek metin ve Hindistan üzerinden Londra’ya yolculuğu.
- «Nefâisü’l-fünûn»Büyük satranç tahtasının anlatıldığı XIV. yüzyıl Fars ansiklopedisi.
- Timur ve Uluğ Bey’in Semerkant’ıTimur’un bütün ülkesinden ustalar taşıdığı başkent.
- Afrasiyab: en eski satranç taşlarındanEski Semerkant’tan yedi kemik taş — satrancın burada Timur’dan çok önce oynandığının kanıtı.
- Uzun satrançZarın hangi taşın oynayacağına karar verdiği 4 × 16 tahtadaki şatranç: zarla oynanan bilinen en eski satranç.
- Tam satranç, 10 × 10Şatranc et-tâmme: tahtayı büyütüp bir taş — kuşatma makinesi debbâbe — ekleme yolundaki bilinen ilk deneme.
- Kale satrancıEl-Âmulî’nin ansiklopedisindeki şatranc el-husûn: 10 × 10 tahta, file benzer debbâbeler ve köşelerde dört kale.
- Yuvarlak satrançŞatranc er-rûmiyye, «Bizans satrancı»: dört halkada 64 kare, terfi etmeyen piyonlar ve Ali Şatrancî’nin evinden bir oyun daha.
- Çatrang: Sasaniler döneminde satrançOyun Hindistan’dan İran’a nasıl geldi, Buzurgmihr kimdir ve tavla neden satranca yanıttır.
- Mansubeler: eski ustaların problemleriBir dizi şah ve fedayla kazanılan dizilmiş konumlar — ve iki kaleyle kurtarılan Dilârâm efsanesi.
- Gencife: Timurluların ve Babürlülerin kâğıtlarıBabür’ün armağan olarak gönderdiği, Şah II. Abbas’ın yasakladığı sekiz renkli yuvarlak kâğıtlar.
- El-Adlî ve es-SûlîKitapları şatrancın kurallarını, açılışlarını ve problemlerini — ve zarlı uzun satrancı — koruyan IX–X. yüzyılın iki Bağdatlı ustası.
- Clavijo: Semerkant’ta bir elçi1404’te üç ay Timur’un sarayında yaşayan ve başkentinin en iyi Avrupalı tasvirini bırakan Kastilyalı şövalye.
- Satranç ve hukukSatranç Müslümana caiz mi? Dört fıkıh okulu farklı yanıt verdi, Ali eş-Şatrancî ise Şâfiî’ydi.
- Şahruh ve Baysungur’un Herat’ıTimurluların ikinci başkenti: Herat minyatür okulunun doğduğu ve şatranç oyuncularının resmedildiği şehir.
- Şehrisebz: Timur’un doğduğu yerTimur’un doğduğu ve kapısı bugün de görülen bir saray yaptırdığı eski Keş, «Yeşil Şehir».