Zurafa — Temur shaxmati

Kitobxona

Qal’alar

O‘yin yakunini o‘zgartiradigan ikki bo‘rtiq katak: raqib qal’asiga yetgan shoh o‘yinni saqlab qoladi.

Qal’alar
Zurafa illyustratsiyasi, badiiy rekonstruksiya

Katta shaxmat taxtasida ikkita bo‘rtiq — qal’a bor, har bir o‘yinchiga bittadan, qarama-qarshi chekkalarda. G‘oya katta shaxmatdan ham qadimiy: o‘rta asr qo‘lyozmalarida to‘rtta burchak qal’ali «qal’alar o‘yini» — shatranj al-husun tasvirlangan.

Katta shaxmatda qal’a — shohning so‘nggi umidi. Agar siqib qo‘yilgan tomonning shohi raqib qal’asiga yetib borsa, o‘yin durang bilan tugaydi. Shuning uchun yalang‘och shoh hali yutqazmagan: raqib qal’asiga yo‘li bor ekan, o‘yin davom etadi.

O‘z qal’asiga faqat «tasodifiy shoh» — piyodalar piyodasining uchinchi aylanishidan hosil bo‘ladigan dona kira oladi. U yerda u daxlsiz va raqibga durang bilan qutulishga yo‘l qo‘ymaydi.

Qal’alar haqidagi qoidalar turli manbalarda turlicha bayon qilingan, zamonaviy rekonstruksiyalar ham tafsilotlarda farq qiladi. Bizning o‘yinda ular «Qoidalar» bo‘limida jamlangan.

Manbalar

O‘yinKeyingisi: Piyodalar piyodasi, shahzoda va tasodifiy shoh