Katta shaxmat
Shatranj kabir, «katta shaxmat»: ikki qal’ali 11 × 10 taxtadagi Temur saroyi o‘yini.

O‘rta asr musulmon dunyosida shaxmatni shatranj deb atashgan. 8 × 8 taxtadagi oddiy o‘yin «kichik», katta taxtalardagi turlari esa «katta shaxmat» — shatranj kabir deyilgan. Ularning eng mashhuri bugun Temur shaxmati deb ataladi: rivoyatga ko‘ra, Temur aynan katta taxtani afzal ko‘rgan.
Taxta bir rangli 110 katakdan — 11 tadan 10 qator — va ikkita bo‘rtib chiqqan qal’adan iborat: biri ikkinchi qator yonida, ikkinchisi to‘qqizinchi qator yonida. Jami 112 katak. Har tomonda 28 dona: shoh, general, vazir, bir juftdan jirafa, qorovul, ot, rux, fil, tuya va qamal minorasi hamda o‘n bitta piyoda — har birining o‘z donasi bor, u shunga aylanadi.
Odatdagi shaxmatdan farqi
Piyodalar faqat bir katak yuradi va o‘tishda olmaydi. Rokirovka yo‘q. Pat — durang emas, uni qo‘yganning g‘alabasi. Shoh o‘yinda bir marta xavfdan qochish uchun o‘z donasi bilan o‘rin almashishi mumkin. Raqib qal’asiga yetib borgan shoh o‘yinni saqlab qoladi. Piyodalar piyodasi va shahzodaning o‘z qoidalari bor — ular haqida alohida maqolalar.
Uni kim o‘ylab topgan
Ixtiro ko‘pincha Temurning o‘ziga nisbat beriladi, lekin bu isbotlangan fakt emas, rivoyat: shaxmat tarixida buyuk hukmdorlarga bunday nisbat berish odatiy hol. Ishonchli ma’lum bo‘lgani boshqa — o‘yin Temur davri va saroyi bilan bog‘liq qo‘lyozmalarda tasvirlangan.