Zurafa — Timur Satrancı

Kütüphane

Timur ve satranç

Sarayında büyük satranç oynanan hükümdar ve rivayete göre adını bir satranç hamlesinden alan oğul.

Timur ve satranç
Zurafa illüstrasyonu, sanatsal canlandırma

Timur (1336–1405) Semerkant’tan Anadolu’dan Hindistan’a uzanan dev bir devleti yönetti. Ona Timur Leng, «Topal Timur» dendi — Avrupa’daki Tamerlan buradan gelir. Seferlerinin bütün acımasızlığına karşın bilginlere değer verir, onlarla sohbet ve oyundan hoşlanırdı.

Kaynaklar Timur’u büyük satrançla ilişkilendirir: onu küçük tahtaya tercih ettiği ve en iyi oyuncuları sarayına çağırdığı söylenir. Oyunu kendisinin icat ettiği savı rivayet olarak kalır.

Şahruh

En bilinen öykü tarihçi İbn Arabşah’ın ağzından aktarılır: Timur’a oğlunun doğduğu (1377) bildirildiğinde satranç oynuyordu ve tam «şah-ruh» hamlesini — şaha ve kaleye aynı anda saldırı — yapmıştı. Çocuğa bu ad verildi: Şahruh. Sonradan kendisi Timurlu devletinin hükümdarı oldu, oğlu Uluğ Bey de Semerkant’ta medrese ve rasathane yaptırdı.

Bu öyküye güzel bir rivayet olarak bakmalı: oyunun kesin konumunu kimse kaydetmedi, «şah» ile «ruh» da Farsçada yalnızca «kral» ve «kale» demektir.

Kaynaklar

OynaSonraki: Ali eş-Şatrancî