Temurning buyuk shaxmati · XIV asr
Temur shaxmati
Jirafa taxtaning yarmini uchib o‘tadi, piyoda uch marta qayta tug‘iladi, qamalgan shoh esa raqib qal’asiga kirib o‘yinni saqlab qoladi. Temur saroyi o‘yinini o‘ynang: kompyuter bilan, do‘st bilan havola orqali yoki bir taxtada ikki kishi.

«Kichik shaxmat buyuk shaxmat oldida hech narsa». 11×10 taxta, ikki qal’a, jirafalar, tuyalar, qamal minoralari va shoh bo‘la oladigan piyoda.
Zurafa
- Kompyuterga qarshiOlti raqib — yangi askardan Temurning o‘zigacha
- Do‘st bilan havola orqaliRo‘yxatdan o‘tmasdan: havolani yuboring va o‘ynang
- Bir ekranda ikkalangizTaxta o‘rtada, yurishlar navbat bilan
- Donalar bilan tanishishJirafa, qorovul va boshqalar qanday yuradi — besh daqiqada
- Temur janglariXaritalarda sakkizta jang: Isfahondan Izmirgacha
- Bir yurishli masalalarMaxsus qoidalar bo‘yicha bir yurishli masalalar: generaldan piyodalar piyodasigacha
O‘yinlar bog‘i
Temur saroyi va Samarqand atrofidagi dasht o‘yinlari. Har biri haqida ensiklopediyada maqola bor: aniq ma’lum narsalar va rivoyatlar.
- Shatranj8 × 8 kichik shaxmat: undan Temurning katta shaxmati ham, zamonaviy shaxmat ham o‘sib chiqqan. Farzin va fil kuchsiz, shuning uchun o‘yinlar shoshilmay, pozitsion o‘tadi.
- NardSoqqa va toshlar. Fors rivoyatiga ko‘ra, nardni donishmand Buzurgmehr Hindistondan yuborilgan shaxmatga javoban o‘ylab topgan.
- To‘g‘iz qumalaqChuqurchalar va toshchalar o‘yini, Tyan-Shandan Qozog‘istongacha dashtda ma’lum: har tomonda to‘qqiz chuqur, juft son bilan olish.
- Oshiq otishOshiq otish: og‘ir saqqa bilan oshiqlarni doiradan chiqarishadi. O‘yin suyaklari butun Markaziy Osiyoda qazishmalarda topiladi; qozoq oshiq o‘yinlari YuNESKO merosi ro‘yxatida.