Oshiq, o‘yin suyagi
Qo‘yning oshiq suyagi — insoniyatning eng qadimgi «o‘yin soqqasi» va dashtning sevimli o‘yini.

Oshiq — qo‘y yoki echki oyog‘idagi to‘piq suyagi (astragal). U to‘rt tomoniga tushishi mumkin, dashtda har bir tomonning o‘z nomi bor. Bunday suyaklar qazishmalarda miloddan avvalgi beshinchi ming yillikdan boshlab topiladi, boshqa suyaklardan ancha ko‘proq: ular bilan o‘ynashgan, fol ochishgan, bolalarga sovg‘a qilishgan.
Har xalqning o‘z nomi bor: qozoqlarda asiq, qirg‘izlarda chuko, mo‘g‘ullarda shagay, o‘zbeklarda oshiq, tojiklarda bujulbozi. Qadimgi Yunoniston va Rimda xuddi shu suyakni soqqa sifatida tashlashgan; keng tomonlari yuzdan taxminan 38 marta, tor tomonlari 12 marta tushadi.
Oshiq otish
Eng mashhur dasht o‘yini — oshiq otish. Oshiqlar konga qatorlab qo‘yiladi, o‘yinchilar navbat bilan ularga og‘ir saqa bilan uradi; saqa ko‘pincha bo‘yalgan yoki qo‘rg‘oshin quyilgan bo‘ladi. Chiziqdan chiqarib yuborilgan oshiqlarni otuvchi oladi va yana otadi. O‘yin ko‘z o‘lchami va qo‘l xotirjamligini o‘rgatadi; unga bolalar ham, kattalar ham o‘ynaydi, bayramlarda butun musobaqalar o‘tkaziladi.
2017-yilda qozoq oshiq o‘yinlari YUNESKOning nomoddiy madaniy meros ro‘yxatiga kiritildi; mo‘g‘ul shagay otishi — 2014-yilda. Bizning versiya soddalashtirilgan: o‘nta oshiq, doira va saqa, chang maydoncha o‘rniga fizika.
Manbalar
- Wikipedia: Knucklebones
- UNESCO: Kazakh traditional Assyk games (2017)
- UNESCO: Mongolian knuckle-bone shooting (2014)
- L. E. Maistrov, Probability Theory: A Historical Sketch (Academic Press, 1967)