Zurafa — Timur Satrancı

Kütüphane

Londra el yazması MS 211

Büyük satrancın kurallarını bildiğimiz tek metin ve Hindistan üzerinden Londra’ya yolculuğu.

Londra el yazması MS 211
Zurafa illüstrasyonu, sanatsal canlandırma

Londra’daki Kraliyet Asya Derneği kütüphanesinde Farsça «Risâle-i Şatranc» — «Satranç Risalesi» el yazması saklanır, yer numarası MS 211. Katalog onu «muhtemelen XV. yüzyıl» olarak tarihler. 64 yaprak, sayfada 15 satır nesih yazı ve çok sayıda minyatür: satranç başında iki bilgin. Yapraklar karışmış, bir kısmı sudan zarar görmüş.

Kurallar dışında risalede «satrancın on yararı» üstüne bir söylem ve büyük satrancın önce geldiği, küçüğünün genç bir Hint prensi için sonradan uydurulduğu yollu efsaneler vardır.

Londra’ya nasıl geldi

Kapağın içinde İngilizce «armağan» sözü ile «H. Ross» ve Robert Holford adları yazılıdır (sonuncusu Fars yazısıyla). Satranç tarihçisi Greg Myers kitabın yolunu izledi. Doğu Hindistan Şirketi yüzbaşısı Hugh Ross Fars el yazmaları topluyordu ve 1790’da Tipu Sultan’a karşı savaşta öldü. Vasiyetle koleksiyon dostu David Price’a geçti. Price’ın ölümünden sonra dul eşi Mart 1836’da Derneğe 70 el yazması verdi, risale de aralarındaydı.

1854’te el yazması 260 numarayı, 1892’de bugünkü 211’i aldı. 1929’da kırmızı deriyle ciltlendi ve onarıldı.

Kaynaklar

OynaSonraki: «Nefâisü’l-fünûn»